Sun’iy intellektga asoslangan iste’molchi ilovalari bozori jadal rivojlanishda davom etmoqda. Biroq yangi o‘yinchilar ko‘payayotganiga qaramay, ChatGPT hamon bozorning eng yirik yetakchisi bo‘lib qolmoqda.
Andreessen Horowitz (a16z) 2026-yil 5-oktabrda iste’molchilar foydalanadigan sun’iy intellekt mahsulotlari bo‘yicha Top 100 Consumer AI Apps reytingining yettinchi nashrini e’lon qildi. Tadqiqotda internet va mobil ilovalarning ommabopligi bilan bir qatorda, AQSh iste’molchilarining AI mahsulotlariga qilayotgan xarajatlari ham ilk bor alohida tahlil qilingan.
ChatGPT yetakchilikni saqlab qoldi
a16z ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil avgustida ChatGPT internetdagi tashriflar soni bo‘yicha Gemini’dan qariyb ikki baravar, Claude’dan esa olti baravar yuqori natija qayd etgan.
Mobil ilovalarda farq yanada katta. ChatGPT oylik faol foydalanuvchilar soni bo‘yicha Gemini’dan 2,5 baravar, Claude’dan esa 14 baravar oldinda.
Pullik obunalar bo‘yicha ham ChatGPT ustunlik qilmoqda. AQSh iste’molchilari orasida ChatGPT’ning pullik obunachilari soni Claude yoki Gemini ko‘rsatkichidan taxminan uch baravar yuqori.
Shu bilan birga, bozordagi eng muhim o‘zgarishlardan biri — Claude’ning uchinchi yirik o‘yinchi sifatida mustahkamlanishi. Anthropic kompaniyasining ushbu mahsuloti 2023-yildagi dastlabki reytingda hatto ro‘yxatga kirmagan bo‘lsa, hozirda veb-trafik bo‘yicha DeepSeek va Perplexity kabi raqiblarini ortda qoldirgan.
AI’dan foydalanish kengaymoqda, ammo pullik foydalanuvchilar hali kam
Tadqiqot AI bozoridagi muhim tafovutni ham ko‘rsatadi.
AQSh iste’molchilarining qariyb yarmi sun’iy intellektdan foydalanayotganini bildirgan. Biroq ulardan atigi 25 foizi AI’dan har kuni foydalanadi.
2026-yil avgustida AQShdagi iste’molchilarning atigi 4,5 foizi ChatGPT, Gemini yoki Claude xizmatlaridan kamida bittasiga faol pullik shaxsiy obunaga ega bo‘lgan. Bir yil avval bu ko‘rsatkich 2,1 foiz edi.
Demak, AI’dan foydalanayotganlar soni tez o‘sayotgan bo‘lsa-da, xizmatlar uchun muntazam pul to‘layotgan auditoriya hali nisbatan tor.
AI’ga eng ko‘p pul sarflayotganlar kim?
a16z tadqiqotida ilk bor iste’molchilarning AI mahsulotlariga qilayotgan xarajatlari ham o‘rganilgan. Ma’lumotlar YipitData tomonidan AQShdagi iste’molchilar to‘lovlari asosida to‘plangan bo‘lib, kompaniya umumiy daromadini emas, iste’molchilarning xarajatlarini aks ettiradi.
Eng qiziqarli jihat — xarajatlarning juda kichik guruhda jamlangani.
AI mahsulotlariga eng ko‘p mablag‘ sarflaydigan 1 foiz foydalanuvchi barcha kuzatilgan xarajatlarning 19,5 foizini amalga oshirgan. Ushbu guruh 2026-yil avgustida AI mahsulotlariga o‘rtacha oyiga 903 dollar sarflagan.
Taqqoslash uchun, o‘rtacha emas, balki median foydalanuvchi oyiga 25 dollar sarflagan.
Eng katta xarajatlar dasturlash, avtomatlashtirish, mahsulot yaratish va ijodiy ishlar uchun mo‘ljallangan vositalarga to‘g‘ri kelmoqda. Ya’ni AI uchun eng ko‘p pul to‘layotgan auditoriya oddiy foydalanuvchilardan ko‘ra ko‘proq professional foydalanuvchilar va “prosyumerlar”dan iborat.
AI agentlari yangi raqobat maydonini yaratmoqda
Bozorning keyingi katta yo‘nalishlaridan biri — AI agentlari.
Oddiy chatbot asosan foydalanuvchining savoliga javob beradi. AI agentlari esa topshiriqni mustaqil bajarishga intiladi: xabar yuborish, xarid qilish, sayohatni rejalashtirish, bron qilish va boshqa amallarni foydalanuvchi nomidan amalga oshirishi mumkin.
Instinct, Tomo, Poke, Lindy va Town kabi yangi agent platformalari yuz minglab foydalanuvchilarni jalb qilmoqda. Shu bilan birga, yirik texnologik kompaniyalar ham o‘z agentlarini bozorga olib chiqmoqda. Ular orasida Meta’ning Muse, OpenAI’ning Dots va xAI’ning Grok Bot mahsulotlari bor.
Masalan, Meta’ning Muse agenti AQSh va Kanadada ishga tushirilganidan keyin birinchi haftada 250 ming kunlik faol foydalanuvchiga yetgani, bir oyga yetmasdan esa 5 million marta yuklab olingani qayd etilgan.
Bu esa AI bozoridagi keyingi raqobat faqat “qaysi kompaniyaning modeli kuchliroq?” degan savol bilan cheklanmasligini ko‘rsatmoqda. Endi asosiy masala — AI foydalanuvchining real hayotdagi ishlarini qanchalik mustaqil bajara olishi.
Startaplar uchun imkoniyatlar hali ham katta
Yirik texnologik kompaniyalar AI bozoriga tobora faol kirib kelayotgan bo‘lsa-da, startaplar uchun ham imkoniyatlar mavjud.
a16z bir nechta yo‘nalishni alohida ajratadi.
Birinchisi — o‘ziga xos model yoki texnologiyaga ega bo‘lish. Masalan, Suno, ElevenLabs, Midjourney, HeyGen va boshqa maxsus AI mahsulotlari muayyan ijodiy vazifalar uchun foydalanuvchilardan pul olishda davom etmoqda.
Ikkinchisi — bir nechta AI modellarini bitta mahsulotga birlashtirish. Bunday yondashuv foydalanuvchiga muayyan vazifa uchun eng mos modelni tanlash imkonini beradi.
Uchinchisi — muayyan auditoriyaning ehtiyojlarini chuqur tushunish. Masalan, OpenEvidence tibbiyot xodimlariga, Venice esa maxfiylikka katta e’tibor beradigan foydalanuvchilarga yo‘naltirilgan.
To‘rtinchisi — mavjud dasturlarning an’anaviy ishlash usulini o‘zgartirish. Startaplarda eski foydalanuvchi odatlari va biznes modellari kamroq bo‘lgani sababli ular yangi interfeys va xizmatlarni tezroq joriy qilishi mumkin.
AI kompaniyalari asosan obuna orqali pul ishlamoqda
Hozircha iste’molchi AI mahsulotlarining asosiy daromad manbai — pullik obuna.
a16z reytingidagi 44 ta AI mahsuloti tahliliga ko‘ra, ularning 84 foizi pullik obuna taklif qiladi. 64 foizi foydalanish hajmi yoki qo‘shimcha kreditlar uchun to‘lov undirish imkoniyatiga ega.
Reklamadan foydalanadigan mahsulotlar ulushi esa 14 foiz, tranzaksiya yoki platforma komissiyasi orqali daromad oladiganlar ulushi atigi 2 foizni tashkil etadi.
Biroq kelajakda bu holat o‘zgarishi mumkin.
Ayniqsa AI agentlari foydalanuvchi nomidan xaridlar va boshqa moliyaviy operatsiyalarni amalga oshira boshlasa, kompaniyalar tranzaksiya komissiyasi yoki vositachilik haqi orqali daromad olish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
AI bozorining keyingi bosqichi
a16z tadqiqoti shuni ko‘rsatadiki, iste’molchi AI bozori hali rivojlanishning dastlabki bosqichida.
Bugungi kunda ChatGPT aniq yetakchi bo‘lib qolmoqda. Gemini ikkinchi yirik o‘yinchilardan biri sifatida o‘z o‘rnini saqlab turgan bo‘lsa, Claude so‘nggi yillarda eng tez ko‘tarilgan raqiblardan biriga aylandi.
Ammo kelajakdagi asosiy raqobat faqat chatbotlar o‘rtasida emas, balki shaxsiy AI yordamchilari va agentlari, ixtisoslashgan xizmatlar hamda yangi daromad modellarida kechishi mumkin.
Eng katta imkoniyat esa AI’dan foydalanayotgan, ammo hali buning uchun pul to‘lamayotgan keng auditoriyani jalb qilish va ularga sun’iy intellektni kundalik hayotda yanada foydali vositaga aylantirishda bo‘lishi mumkin.
Manba: Andreessen Horowitz (a16z), Top 100 Consumer AI Apps — Seventh Edition, 5-oktabr 2026-yil.
