2026-yil boshidan buyon O‘zbekiston oltin eksportini amalga oshirmayapti. So‘nggi marta qimmatbaho metall 2025-yil sentabr oyida sotilgan bo‘lib, shundan beri ketma-ket olti oy davomida eksport to‘xtab qolgan.
Bu holat mamlakat tashqi savdo ko‘rsatkichlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatdi. Xususan, 2026-yilning I choragida O‘zbekistonning umumiy tashqi savdo aylanmasi 18 mlrd dollarni tashkil etib, o‘tgan yilga nisbatan 2,7 foizga o‘sgan bo‘lsa-da, eksport hajmi keskin kamaydi. Eksport 29,3 foizga pasayib, 5,8 mlrd dollarga tushib ketdi, import esa aksincha 30,8 foizga oshib, 12,2 mlrd dollarga yetdi.
Eksport pasayishining asosiy sababi
Mutaxassislar eksportdagi bunday keskin pasayishni aynan oltin sotilmagani bilan izohlamoqda. Odatda oltin O‘zbekiston eksport tushumlarining qariyb uchdan bir qismini tashkil etadi.
2025-yilda esa vaziyat mutlaqo boshqacha bo‘lgan: yil davomida mamlakat rekord darajada — 9,9 mlrd dollardan ortiq oltin eksport qilgan.
Shu sababli 2026-yilda oltin savdosining to‘xtashi eksport tarkibida katta “bo‘shliq” hosil qildi.
Narxlar va strategik qaror
2026-yil boshida jahon bozorida oltin narxi yuqori bo‘lib, unsiya uchun 4 500–5 500 dollar oralig‘ida shakllandi.
Shunga qaramay, mamlakat oltin sotishni davom ettirmadi.
Markaziy bank buni strategik qaror sifatida izohlaydi. Rasmiylarga ko‘ra, oltin sotilmasligining asosiy sababi — xalqaro zaxiralarni yuqori darajada saqlab qolish zarurati. Hozirda O‘zbekistonning oltin-valyuta zaxiralari rekord darajaga yaqinlashib, o‘nlab milliard dollarni tashkil etmoqda.
Asosiy savdo hamkorlari
Shu bilan birga, mamlakat tashqi savdosida asosiy hamkorlar tarkibi o‘zgarishsiz qolmoqda:
- Xitoy — 4,6 mlrd dollar
- Rossiya — 3,3 mlrd dollar
- Qozog‘iston — 1,3 mlrd dollar
