AQShda prezident Donald Tramp surati tushirilgan 250 dollarlik yangi kupyurani muomalaga chiqarish g‘oyasi qizg‘in muhokamalarga sabab bo‘lmoqda. Oq uy ma’muriyati tomonidan ko‘rib chiqilayotgan ushbu tashabbus mamlakat mustaqilligining 250 yilligiga bag‘ishlanishi aytilmoqda.
The Washington Post nashri ma’lumotiga ko‘ra, AQSh Moliya vazirligida yangi banknotning dastlabki maketlari tayyorlangan. Ularda markaziy qismda Donald Tramp portreti, shuningdek, prezident va moliya vaziri imzolari aks etgan.
Biroq mazkur tashabbusning amalga oshishi bir qator huquqiy va siyosiy to‘siqlarga duch kelmoqda. AQShda 1866-yildan buyon tirik shaxslarning suratini milliy valyutada joylashtirish taqiqlangan. Mazkur qoida tarixdagi mojarodan keyin joriy qilingan bo‘lib, bugungi kunda dollar kupyuralarida faqat vafot etgan prezidentlar va davlat arboblari tasvirlanadi.
Shu sababli Trampning yangi banknotda aks etishi uchun Kongress maxsus qonun qabul qilishi talab etiladi. Bunday qonun loyihasi respublikachilar tomonidan ilgari surilgan bo‘lsa-da, hozircha Vakillar palatasida sezilarli siljish kuzatilmagan. Hujjat qabul qilinsa ham, Senatdagi siyosiy qarama-qarshiliklar uni tasdiqlashni murakkablashtirishi mumkin.
Ekspertlar fikricha, 250 dollarlik kupyura iqtisodiy ehtiyojdan ko‘ra ko‘proq siyosiy ramz sifatida talqin qilinmoqda. AQShda Tramp qiyofasi tushirilgan suvenir tangalar va “Trump Dollars” nomli esdalik kupyuralari allaqachon keng tarqalgan bo‘lib, ular prezident tarafdorlari uchun ramziy ahamiyat kasb etadi.
Bundan tashqari, yangi banknotni ishlab chiqish jarayoni ham ancha murakkab hisoblanadi. AQShda valyutani yangilash odatda bir necha yil davom etadi va xavfsizlik elementlarini takomillashtirish, sinovlar hamda texnik modernizatsiyani talab qiladi. Qolaversa, mamlakat moliya tizimida 250 dollarlik nominalga amaliy ehtiyoj yuqori emas — hozirgi kunda eng yirik muomaladagi kupyura 100 dollar bo‘lib qolmoqda.
Tashabbus AQSh mustaqilligining 250 yilligi bilan bog‘lanayotgani sababli, Tramp jamoasi uni “Amerikaning yangi davri” ramzi sifatida ko‘rsatishga urinmoqda. Ammo tanqidchilar bu g‘oyani mamlakat siyosiy an’analariga zid va shaxsga sig‘inish kayfiyatini kuchaytirishga qaratilgan urinish sifatida baholamoqda.
Shu tariqa, 250 dollarlik yangi kupyura masalasi oddiy moliyaviy yangilikdan ko‘ra ko‘proq siyosiy bahs va ramziy qarashlar markaziga aylangan.
