2025-yilning IV choragida O‘zbekistonda ko‘chmas mulk bozori sezilarli faollashdi. Markaziy bank tahliliga ko‘ra, iqtisodiy faollikning oshishi fonida uy-joy oldi-sotdi bitimlari soni keskin ko‘payib, narxlar dinamikasida ham muhim o‘zgarishlar qayd etildi.
Hisobot davrida ko‘chmas mulk oldi-sotdi bitimlari soni 89,7 mingtani tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 24,5 foizga yuqori. Yil boshidan jami tranzaksiyalar soni esa 319,5 mingtaga yetib, 15,8 foiz o‘sish qayd etildi.
Bozorni qo‘llab-quvvatlagan asosiy omillar
Ko‘chmas mulk bozoridagi o‘sish bir nechta muhim iqtisodiy omillar bilan izohlanadi.
2025-yilda ajratilgan ipoteka kreditlari hajmi 21,2 trillion so‘mni tashkil etib, o‘tgan yilga nisbatan 29 foizga oshdi. Jami uy-joy oldi-sotdi shartnomalarida ipoteka ulushi 22 foizga yetdi (2024-yilda 21,3%).
Aholining real daromadlari ham oshishda davom etdi. IV chorakda real daromadlar o‘sishi 9,2 foizni tashkil etdi.
Qurilish sektori ham faol bo‘lib, yil davomida foydalanishga topshirilgan uy-joylarning umumiy maydoni 15,9 mln kv.metrga yetdi. Bu o‘tgan yilga nisbatan 7,2 foizga ko‘p.
Hududlar kesimida o‘sish
Ko‘chmas mulk bozori faqat poytaxt bilan cheklanmayapti. Ayrim hududlarda yuqori o‘sish sur’atlari kuzatildi:
- Buxoro viloyati — 25,6%
- Sirdaryo viloyati — 23,1%
- Samarqand viloyati — 19,2%
- Jizzax viloyati — 17%
- Xorazm viloyati — 16,4%
Toshkent shahri, Toshkent viloyati va Farg‘ona viloyatlarida o‘rtacha o‘sish 15,5%ni tashkil etdi.
Uy-joy narxlari
2025-yil IV choragida uy-joy narxlarida ikki xil dinamikani kuzatish mumkin:
Dollar hisobida:
- birlamchi bozorda narxlar +5,7%
- ikkilamchi bozorda +7,9%
So‘m hisobida:
- birlamchi bozorda -1,3%
- ikkilamchi bozorda +0,7%
Bu tafovut sotuvchilarning narxlarni asosan xorijiy valyutaga bog‘lab belgilayotgani bilan izohlanadi.
Ijara bozori
Ijara segmentida ham o‘sish kuzatildi. 2025-yil yakunida respublika bo‘yicha ijara narxlari 8,3 foizga oshdi. Toshkent shahrida esa ijara narxlari so‘m hisobida deyarli o‘zgarmagan bo‘lib, bu taklif va talab o‘rtasida muvozanat shakllanayotganini ko‘rsatadi.
Yer uchastkalari narxi
Toshkent shahrida yer bozori boshqa yo‘nalishda harakatlandi. 100 kv.m yer maydonining o‘rtacha narxi 319 mln so‘mni tashkil etdi va bu o‘tgan yilga nisbatan 9,4 foizga past.
Narxlarning pasayishi quyidagi omillar bilan bog‘liq:
- chekka hududlarda taklifning 22% ga oshishi
- markaziy hududlarda taklifning 13% ga kamayishi
Toshkent shahri tumanlar kesimida narx farqi
Olmazor tumani bazaviy hudud sifatida olingan.
- Mirobod tumani — +23,7% qimmatroq
- Bektemir tumani — -24,4% arzonroq
- Yunusobod tumani — narx tafovuti 10% gacha oshgan
Bu joylashuv narx shakllanishidagi eng muhim omil ekanini ko‘rsatadi.
Qurilish materiali va ta’mir holati
- G‘isht uylar panel uylarga nisbatan 3–6% qimmatroq
- Monolit uylar narxi ham o‘sishda davom etmoqda
Ta’mir holati:
- yangi ta’mirlangan uylar 7–8% qimmatroq
Birlamchi va ikkilamchi bozor
- 2022-yilda birlamchi uylar 3–6% arzonroq bo‘lgan
- 2025-yilda esa ular 3% qimmatroq bo‘lib qoldi
Bu yangi uy-joylarga talab ortganini ko‘rsatadi.
Maydon va qavat ta’siri
- Maydon oshishi narxni har birlikda -0,1% ga kamaytiradi
- Har bir qo‘shimcha qavat narxni -0,2% dan -0,9% gacha kamaytiradi
- Birinchi va oxirgi qavatlar arzonroq baholanadi
Xulosa
2025-yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekiston ko‘chmas mulk bozori quyidagi xususiyatlar bilan ajralib turdi:
- bitimlar soni keskin oshdi (+24,5%)
- ipoteka kreditlari hajmi kengaydi (+29%)
- narxlar dollar hisobida o‘sdi, so‘mda barqarorlashdi
- hududlar o‘rtasidagi tafovut kuchaydi
- Toshkentda yer narxlari pasaydi (-9,4%)
Umuman olganda, bozor yuqori faollik bosqichiga kirgan bo‘lib, narxlar shakllanishida iqtisodiy omillar bilan birga hududiy va strukturaviy omillar ham muhim rol o‘ynamoqda.
